Brüt Burn ile Net Burn Farkı: Formüller, Örnek ve Runway'i Hangisi Belirler?

Brüt burn ile net burn farkı: hangisi neyi ölçer?

Brüt burn ile net burn farkı, bir startup'ın ne harcadığı ile gerçekte ne kaybettiği arasındaki farktır. Brüt burn, aylık toplam nakit harcamasıdır. Net burn ise brüt burn'den o ay tahsil edilen nakit geliri çıkardıktan sonra kalandır. Brüt burn şirketi işletmenin maliyetini, net burn banka bakiyesinin ne hızla eridiğini gösterir.

Kurucular çoğu zaman hangisini kastettiklerini söylemeden "burn'ümüz 450 bin lira" der. Yatırımcıya 15 ay runway vaat edip banka ekstresinde 11 ay görmek böyle başlar. Tek bir tanım seç, her seferinde adını yaz ve aylık güncellemede ikisini birlikte raporla.

Formüller ve uçtan uca bir örnek

Brüt burn = aylık toplam nakit gideri. Net burn = brüt burn − o ay tahsil edilen nakit gelir. Runway = bankadaki nakit ÷ net burn.

Bankada 3.000.000 TL nakdi, aylık 450.000 TL harcaması (maaş 315.000 TL, barındırma ve araçlar 60.000 TL, pazarlama 75.000 TL) ve müşterilerden tahsil edilen 180.000 TL geliri olan bir startup düşün. Net burn 450.000 − 180.000 = 270.000 TL'dir. Net burn'e göre runway 3.000.000 ÷ 270.000, yaklaşık 11,1 aydır. Aynı nakdi brüt burn'e bölersen 3.000.000 ÷ 450.000, yaklaşık 6,7 ay çıkar.

İkisi de doğrudur; farklı sorulara cevap verir. 6,7 ay, yarın tüm müşteriler gitse ne kadar dayanacağını; 11,1 ay, gelir korunursa ne kadar dayanacağını söyler.

Hangi karar için hangisini kullanmalı?

Runway için net burn'ü kullan; çünkü runway, nakdin ne zaman sıfıra ineceğinin tahminidir ve gelir yol boyunca harcamanın bir kısmını karşılar. Maliyet kontrolü için brüt burn'ü kullan; çünkü müşteri olmasa şirketin neyi karşılaması gerektiğini ve harcamanın nerede büyüdüğünü gösterir. Yalnızca net burn'e bakan ekip, iyi geçen tek bir gelir ayının gizlediği maliyet sorununu kaçırabilir.

Burn rate formülü rehberimiz iki rakamı banka ekstresinden nasıl okuyacağını, cash burn rehberimiz ise dönem bazlı hesabı anlatıyor.

Net burn, gerçekten tahsil ettiğin gelire bağlıdır

Net burn kesilen faturayı değil, tahsil edilen nakdi kullanır. 180.000 TL'lik fatura kesip müşteriler 45 günde ödüyorsa, bu ayın net burn'ü faturanın önerdiğinden yüksektir, gelecek ay ise olduğundan iyi görünür. Yıllık peşin ödemeler ters yönde sallanır: tek bir büyük peşin tahsilat bir ay net burn'ü negatif gösterebilir, sonra normale döner.

Tek seferlik nakit kalemlerini ayrı tut. Yatırım turu, hibe ya da kredi gelir değildir ve net burn'ü azaltmamalıdır; yoksa gerçek harcama eğilimini gizler. Dalgalı aylarda harekete geçmeden önce eğilimi görmek için net burn'ün üç aylık ortalamasına bak.

Küçük bir örnek: son üç ayın net burn'ü 270.000, 310.000 ve 230.000 TL ise ortalama 270.000 TL'dir ve runway'i bu ortalamaya göre okumak, tek bir kötü ya da iyi aya göre karar vermekten daha güvenlidir.

Gelir düşüşü ya da maliyet kesintisi runway'i nasıl değiştirir?

Net burn, brüt burn'ün olmadığı kadar gelire duyarlıdır. Aynı örnekte tahsilat 180.000 TL'den 135.000 TL'ye düşerse net burn 315.000 TL'ye çıkar ve runway, harcama değişmeden 11,1 aydan yaklaşık 9,5 aya iner. Tek bir müşteri kaybı bunu yapabilir.

Kesintiler tersine çalışır. 75.000 TL'lik pazarlama harcamasını çıkarırsan brüt burn 375.000 TL'ye, net burn 195.000 TL'ye düşer; kesinti geliri azaltmıyorsa runway yaklaşık 15,4 aya uzar. Son şart önemli: müşteri kaybettiren bir kesinti net burn'ü yeniden yükseltebilir. Runway uzatma rehberimiz kaldıraçları geri alınabilirliğine göre sıralıyor.

Burn rakamlarında üç yaygın hata

Birincisi tanımları karıştırmak: sunumda net burn, bütçede brüt burn söylemek. İkincisi en iyi gelir ayını taban almak; runway ortalama ayın destekleyeceğinden uzun görünür. Üçüncüsü imzalanmış bir sözleşmeyi ya da ödenmemiş bir faturayı nakit saymak.

Üçüne de aynı alışkanlık çözüm olur: her burn rakamının altına tanımı yaz, hesabı muhasebe sisteminden değil banka bakiyelerinden yap ve net burn'e göre hesaplanan ana runway'in yanında brüt burn'e göre en kötü durum runway'ini tut.

Türkiye'deki ekipler için bir ek not: kur dalgalanması ve vergi ya da SGK ödemelerinin takvimi, brüt burn'ün aylar arasında oynamasına yol açabilir. Dövizle gelir, TL ile gider olan bir şirkette net burn kurla birlikte değişir. Bu yüzden hesabı tek bir para birimine çevirip kuru ve tarihi rakamın yanına not düşmek, ay ay karşılaştırmayı anlamlı kılar.

Yatırımcı brüt ve net burn'den ne okur?

Yatırımcılar iki rakamı da ekstrelerinden yeniden kurar. Net burn onlara runway'ini, yeni gelirle birlikte de burn multiple'ını verir. Brüt burn ise maliyet tabanının ne kadarının gelirin gelmesine bağlı olduğunu gösterir. Brüt burn'ü tahsil ettiği gelirden çok yüksek olan şirket yatırımcı parasıyla ayakta durur; geliri brüt burn'ünün büyük kısmını karşılayan şirket default alive'a yakındır.

Eğilime de bakarlar. Brüt burn sabitken gelir artıyorsa net burn doğru nedenle düşüyordur. Gelir sabitken brüt burn artıyorsa runway henüz görünmeyen bir büyümeye harcanıyordur; bunun neyi satın aldığını açıklayabiliyorsan sorun değildir.

Pratik bir kural olarak güncellemene üç satır ekle: brüt burn, tahsil edilen gelir ve net burn. Okuyan kişi bu üç satırdan runway'ini kendi başına yeniden hesaplayabiliyorsa, rakamlarına güveni artar ve sorular genellikle hesabın kendisinden çok bir sonraki hedefine kayar.

Burn'ü baskı altında okumayı oyunda dene

Bir tablo, bir işe alım ile altı haftalık ek nakit arasında seçim yapmanın nasıl hissettirdiğini göstermez. Founder Runway 20 tur sürer ve her kararda nakdi, burn'ü, MRR'ı ve runway'i etkileyen dört seçenek sunar. B2B, B2C ya da B2G modelini ve Pre-Seed, Seed, Pre-Series A veya Series A başlangıç aşamasını seç; harcama ve gelir kararlarının iki burn rakamını nasıl oynattığını izle.

Bir koşu başarısızlık, umut vadeden şirket, EBITDA pozitif ya da yüksek değerli exit potansiyeli ile biter. Aynı başlangıcı önce maliyeti yüksek, sonra yalın bir planla oyna ve nakdin ne kadar dayandığını karşılaştır.